Wspólna pasja

Wspólna pasja nie musi być taka sama. Jak być blisko, dając sobie przestrzeń

Opublikowano przez author-avatar
Dorośli i dzieci w bluzach MOMU na zielonej grafice

Czy wspólna pasja oznacza, że wszyscy muszą lubić to samo? Niekoniecznie. Rodzic może biegać, dziecko jechać obok na rowerze. Jedna osoba może trenować, druga robić zdjęcia. Można też zamienić się rolami: dziś dziecko pokazuje swój świat, jutro dorosły zaprasza do własnego. Bliskość nie wymaga identycznych zainteresowań. Potrzebuje uwagi, ciekawości i czasu, w którym naprawdę jesteśmy razem.

Razem nie znaczy jednakowo

W rodzinie wspólna pasja może mieć kilka postaci. Czasem wszyscy robią to samo: jeżdżą na rowerach, gotują albo kibicują jednej drużynie. Czasem spotykają się wokół jednego tematu, ale każdy ma inną rolę. Ktoś gra, ktoś dopinguje, ktoś planuje trasę albo dokumentuje wyprawę. Bywa też tak, że zainteresowania są zupełnie różne, a wspólnota polega na wzajemnym słuchaniu.

To ważne, bo rodzinnego „razem” nie trzeba budować przez dopasowywanie dziecka do dorosłego. Można je tworzyć przez wymianę: pokaż mi, co w tym widzisz, a ja pokażę ci, co zachwyca mnie. Hasło „Łączymy pasje” nabiera wtedy szerszego znaczenia. Nie chodzi o jedną pasję dla wszystkich, lecz o relację między ludźmi, którzy dają sobie miejsce na własne odkrycia.

Zaproszenie działa inaczej niż gotowy scenariusz

Badania Geneviève Mageau i współautorów dotyczące rozwoju pasji rozróżniają pasję harmonijną i obsesyjną. W trzech badaniach o schemacie korelacyjnym lub krótkoterminowym podłużnym środowisko wspierające autonomię dzieci i nastolatków wiązało się z bardziej harmonijną relacją z wybraną aktywnością. Silna specjalizacja, budowanie tożsamości głównie wokół jednej dziedziny oraz bardzo wysokie wartościowanie tej aktywności przez rodziców częściej towarzyszyły pasji obsesyjnej. Mageau i in., 2009.

Nie jest to dowód, że jedno zachowanie rodzica wywołuje określony skutek. Daje jednak użyteczną wskazówkę: dzielenie się pasją warto zaczynać od zaproszenia. „Chcesz spróbować?” zostawia przestrzeń. „Powinieneś to pokochać tak jak ja” pisze dziecku gotowy scenariusz.

Wspólny czas w małych rytuałach

Wspólna pasja nie musi oznaczać kosztownego sprzętu, pełnego kalendarza ani dalekich wyjazdów. Może być sobotnim spacerem z aparatem, dziesięcioma minutami tańca po kolacji, wspólnym rysowaniem albo rozmową w drodze na zajęcia. Powtarzalny rytuał daje coś prostego: moment, do którego rodzina może wracać bez długiego planowania.

Metaanaliza 23 prac poświęconych wspólnemu czasowi wolnemu rodziców i nastolatków wykazała małe do umiarkowanych dodatnie związki między udziałem w rodzinnych aktywnościach a rodzinną jakością życia. Podobny związek dotyczył satysfakcji ze wspólnego czasu. To nadal korelacja, więc nie można obiecać, że konkretny rytuał automatycznie zbliży rodzinę. Wyniki podpowiadają jednak, że liczy się nie tylko częstotliwość spotkań, lecz także to, jak domownicy je przeżywają. Hodge i in., 2017.

Pięć pytań do wypróbowania

To nasze propozycje rozmowy, inspirowane tematyką badań. Nie stanowią naukowo przetestowanego zestawu pytań.

Co najbardziej w tym lubisz? To pytanie kieruje uwagę na doświadczenie dziecka, nie na wynik. Odpowiedzią może być ruch, spotkanie z kolegami, kolor farb albo chwila spokoju.

Chcesz, żebym spróbował z tobą, popatrzył czy tylko posłuchał? Dorosły nie musi od razu przejmować roli trenera. Czasem najlepszym wsparciem jest zainteresowany widz, kierowca albo osoba, która pamięta o bidonie.

Jaką rolę mam dziś mieć? Potrzeby zmieniają się z dnia na dzień. Dziecko może raz chcieć wskazówki, a innym razem samodzielności.

Co możemy zmienić, żeby było przyjemniej? Krótsza trasa, inne tempo, mniej zajęć albo nowa forma hobby nie są porażką. Są sposobem dopasowania aktywności do człowieka.

Chcesz kontynuować, zrobić przerwę czy poszukać czegoś nowego? Zmiana zainteresowania jest częścią poznawania siebie. Pasja dziecka nie musi być zobowiązaniem na lata, żeby czas poświęcony jej dziś miał wartość.

Ciepło nie powinno zależeć od wyniku

Metaanaliza Jolene Haines i Nicoli Schutte pokazała, że rodzicielska aprobata uzależniona od spełniania oczekiwań wiązała się między innymi z bardziej warunkową samooceną, silniejszą motywacją opartą na wewnętrznej presji i słabszym poczuciem bliskości. Autorzy wyraźnie zaznaczają, że dane są korelacyjne i nie dowodzą przyczynowości. To dobry powód, by oddzielać miłość i zainteresowanie od rezultatu: być obok także po przegranym meczu, nieudanym występie czy decyzji o przerwie. Haines i Schutte, 2023.

Rodzinna drużyna nie potrzebuje jednej dyscypliny, jednakowego tempa ani identycznego celu. Potrzebuje ludzi, którzy potrafią sobie kibicować i czasem wejść do świata drugiej osoby. Bluzy matchy-matchy mogą być lekkim, widocznym znakiem takiej drużyny — symbolem wspólnego momentu, a nie receptą na bliskość. To relacja nadaje znaczenie symbolom.

Źródła

Nowsze
Rodzina w ruchu. Jak znaleźć swój sposób na wspólną aktywność
Powrót do listy